Fars Encyclopedia

بيدل از بي‌نشان چه گويد باز؟

تو را با حق آن آشنايي دهد كه از دست خويشت رهايي دهد

در قلمرو شعر کهن فارسی، نخستین موضوعی که از لحاظ ارزش‌های اخلاقی اسلام، حائز اهمیت فراوان است، اندیشه یکتاپرستی و اعتقاد به توحید است .

در بيشتر آثار كهن فارسي، موضوع خداپرستي و بحث صفات جلال و جمال خداوند به گونه‌اي هنرمندانه مطرح شده و شاعران و نويسندگان موحد و حقيقت‌جوي با اعتقاد به: «اولُ العِلم معرفهُ الجبار» و با تكيه بر سخن شريف پيامبر اكرم(ص) که فرمود: «کلُّ اَمرِ ذی بالٍ لَم یَبدُء فیهِ بِبسم الله فَهُوَ اَبتَر» هر کار مهمی که با نام خداوند آغاز نشود، ناقص و ناتمام خواهد بود (ر.ک: جامع الصغیر، سیوطی، احادیث شماره 6285-6284) و بر اساس هنر شاعري و مهارت نويسندگي خویش، به اثبات وجود پروردگار و توصیف مظاهر رحمت و لطف او و بیان نظم و عظمت جهان هستی پرداخته‌اند.

توحید و یکتاپرستی در مکتب سعدی نيز از جایگاه خاصی برخوردار است. يكتاپرستي با فطرت و جوهر روح او عجين گشته است. او به پيروي از اين سنت ارجمند و به باور توحيدي خود، آثار خود را با یاد و نام خداوند يكتا و ستایش‌های حکمت آمیز آغاز کرده است:

به نام خداوند جان آفرین حكيم سخن در زبان آفرين

خداوند بخشنده دستگیر کریم خطابخش پوزش پذیر

(سعدي، 1385: 305)

دانشور مادر یک فرهنگ است

نود و یکمین سالروز تولد سیمین دانشور و چهلمین روز درگذشت بانوی شیرازی داستان‌نویسی ایران، بهانه برگزاری نشست «... تا سووشون سیمین» بود تا اهالی فرهنگ، دگر بار از طلوع و غروبی سیمین بگویند.

در این مراسم دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی، دکتر منصور رستگارفسایی، صادق همایونی، دکتر جعفر مؤیدشیرازی، منصور اوجی، عباس کشتکاران، محمد کشاورز، محمدمهدی مدرس و دکتر عزیز شبانی سخنرانی کردند.

پخش بخش‌هایی از مصاحبه امین فقیری، نویسنده و روزنامه‌نگار با سیمین دانشور و هم‌چنین شعرخوانی ناصر امامی، شاعر شیرازی، دیگر بخش‌های این برنامه بود.

این نشست به همت انجمن یاران یکشنبه، دانشنامه فارس، انتشارات نوید شیراز و بخش فرهنگی بیمارستان مرکزی شیراز پنجشنبه هفتم اردیبشهت ماه و در تالار اجتماعات این بیمارستان برگزار شد.

سعدي‌شناسي دفتر پانزدهم منتشر شد

مجموعه مقالات سعدی‌شناسی دفتر پانزدهم همزمان با بزرگداشت سعدی در اول اردیبهشت ماه جلالی 1391 توسط مرکز سعدی‌شناسی منتشر شد.

این مجموعه در برگیرنده مقالات چهاردهمين مراسم بزرگداشت سعدی در اردیبهشت 1390 از كوروش كمالي‌سروستانی، دكتر محمدعلي موحد، دكتر مهدی محقق، دكتر اصغر دادبه، دكتر ضياء موحد، دكتر محمود فتوحي، دكتر حسن بلخاري قهی، دکتر منصور رستگارفسایی، دكتر مير جلال‌الدين كزازي، دكتر مريم حسيني، دكتر معصومه معدن‌كن، موسي اسوار، دكتر فرح نيازكار، ميلاد عظيمي، دكتر محمدابراهيم باستاني پاريزي، دكتر سیدجعفر شهیدی، علي دشتي و فاطمه عليزاده كه دربرگيرنده مفاهيم گوناگون هم‌چون مدح قصايد سعدي، سعدی و مرثیه‌سرايی و مدیحه‌های سعدی مي‌باشد.

رونمایی از «شرح غزلیات سعدی»

نشست رونمايي از كتاب «شرح غزليات سعدي» نوشته‌ي فرح نيازكار كه بر اساس تصحيح نسخه محمدعلي فروغي به تازگي از سوي نشر هرمس منتشر شده و دربرگيرنده شرح و تحليل غزليات سعدي است، روز گذشته (سه‌شنبه، نهم اسفندماه) در شهر كتاب مركزي برگزار شد.

‌اصغر دادبه در نشست نقد كتاب «شرح غزليات سعدي»، با اشاره به ضرورت نوشتن شرح بر ادبيات گذشته، عنوان كرد: ارتباط ما باادبيات گذشته قطع شده است و روز به روز بيگانگي ما با زبان و ادبيات گذشته بيش‌تر مي‌شود.

در ابتداي اين نشست، علي‌اصغر محمدخاني - معاون فرهنگي شهر كتاب - با اشاره به ويژگي‌هاي اين شرح غزلياتسعدي به نسبت شرح‌هاي پيشن، گفت: در شرح‌هايي كه پيش از اين بر غزليات سعدي نگاشته شده، بسياري از دشواري‌ها و نيز شاخص انديشه‌هاي سعدي مورد بررسي قرار نگرفته ‌است. بهره‌مندي شاعران و نويسندگان از آثار يكديگر و ميزان تأثيرپذيري آنان نكته در خورتوجهي است كه در اين شرح به ضرورت، به بهره‌مندي سعدي از آثار بزرگاني چون غزالي‏،روزبهان، نظامي و ديگران، بهره‌مندي شاعران ديگر از آثار سعدي همچون حافظ، خواجوي كرماني، جامي و ديگران پرداخته شده است. همچنين در هيچ‌ يك از اين شرح‌ها، به مقالاتي كه تاكنون درباره غزليات سعدي نگاشته شده و در آن‌ها به تصحيح ضبط نادرست كلمه و يا شرح معناي واژه، عبارت، بيت و يا غزلي از غزليات سعدي پرداخته شده است، هيچ‌گونه اشاره و يا ارجاعي نشده، كه در اين شرح بدان پرداخته شده است.

اين راه رفته...

آنچه در پي مي‌آيد، متن مقاله «اين راه رفته...»

نوشته كوروش كمالي‌سروستاني است كه در شماره 18

ماهنامه مهرنامه (دي ماه 1390) به چاپ رسيده است.

فروغي دلبستة زبان و ادب فارسي بود. ترجمه‌هاي روان از كتاب‌هاي مختلف به ويژه «سير حكمت در اروپا» و نيز تصحيح برخي از متون كلاسيك ادب فارسي از جمله كليات سعدي، گزيده شاهنامه فردوسي، منتخب حافظ و مجموعه رباعيات خيام، مخزن‌الاسرار نظامي و نيز تأسيس فرهنگستان ايران مؤيد اين مدعاست. غلامعلي رعدي آذرخشي در اين باره مي‌نويسد: «فروغي فرهنگستان را به قصد جلوگيري از اقدامات خودسرانه و شتاب آلود چند تن از معتقدان متعصب فارسيِ سره كه در دستگاه‌هاي دولتي نفوذ داشتند، ايجاد كرد». (اتحاد، 1378: 68).

سعيد نفيسي و علي‌اصغر خان حكمت در خاطرات خود اين امر را تأييد كرده‌اند و فروغي نيز در نامة مفصلي كه با نام «پيام من به فرهنگستان» نوشت، به كساني كه به سبب ندانستن زبان عربي و يا دشمني با آن تيشه به ريشة زبان فارسي مي‌زنند، اندرز مي‌دهد (مصاحب، 1356: ج 2، 1887).

افسانه حیات‎؛ یادنامه استاد حسن امداد

توسط انتشارات دانشنامه فارس چاپ و منتشر شد

سالي در حسرت ديدار و خالي حضور استاد در جمع انديشمندان، فرهيختگان و دوستداران فرهنگ و ادب اين سرزمين گذشت. رادمردي فرخ ناصيه و مهربان مردي دانشي كه به بلنداي همت خود و از سرِ عشق، قريب به يك قرن به پاسباني نهال معرفت و دانش پرداخت و در عرصه فرهنگ، ادب و تاريخ اين سرزمين ايزدي، آثار گرانسنگي آفريد و افسانه حيات را بدرود گفت:

افـسـانــه حـيــات سـرآيــد اگـر، چـه بـاك

نام و نشان بماند و افسانه خوان به جاست

امــــداد ســــرسپـــرده يـــــاران باوفـاست

تا ســـر رود، ارادت او هــمچنان به جـــاست

این کتاب كه در پنج فصل تنظيم و ارايه شده است، مي‌كوشد تا با نگاهي دوباره به زندگی، اندیشه و آثار این استاد بزرگ، برگ زرين یادگارهای فرهنگی و علمی او را در خاطر نقش زند.

پس از مقدمه امير امداد و مقاله «ميراث امداد؛ مسئوليت ما» نوشته كوروش كمالي‌سروستاني كه اين كتاب به كوشش وي چاپ و منتشر شده است، و نيز بررسي كارنامه عمر استاد حسن امداد، افسانه حيات بخش‌های زير را در ديگر فصول در برمي‌گيرد:

گزیده مقاله‌ها: این بخش به ارائه متن برخي از مقاله‌هایی اختصاص دارد که استاد امداد آنها را نگاشته‌اند که شامل 12 مقاله با عنوان‌های: سفرهای سعدی؛ سعدی و مکتب ادبی شیراز؛ شیراز در عصر حافظ و ... است.
کتاب‌های استاد: در این بخش که یادمان‌های پژوهشی استاد امداد نام گرفته، کتاب‌های استاد امداد معرفی شده‌اند که مجموعاً 21 کتاب را شامل می‌شود.
یادنگاشته‌ها: در این بخش مقاله‌ها و يادنگاشته هايي ارايه شده که دیگر اساتید در ستايش و رثاي استاد حسن امداد نوشته‌اند.
به روایت تصویر: این بخش نيز دربرگيرنده زندگي استاد حسن امداد به روایت تصویر است که شامل عکس‌های ایشان در دوره‌های مختلف زندگی‌شان است.

يادش چون نامش بلند باد!

ديوان حافظ راز و نياز ما ايرانيان است

روز حافظ در گفت‌وگوی کتاب هفته با كوروش كمالي

روند شكل‌گيري پيشنهاد روز حافظ كه از سوي شما مطرح شد، چگونه بود؟

در سال 1375 بود که ایده نامگذاری روزی به نام سعدی و روزی به نام حافظ ، شاعران بزرگ ایران و شیراز به ذهنم رسید. آن را در انجمن ادبی یاران یکشنبه مطرح کردم و با بزرگانی چون شادروان دکتر زرین‌کوب، استاد بهاءالدین خرمشاهی و برخی دیگران از استادان در میان گذاشتم. همگی متفق القول از این طرح استقبال کردند و در نهایت اول اردیبهشت ماه به عنوان یادروز سعدی و 20 مهرماه به عنوان یادروز حافظ انتخاب شد.

درباره اول اردیبهشت ماه بین ادیبان اجماع وجود داشت ، زیرا سعدی گلستان را در اردیبهشت ماه سروده و در مقدمه گلستان از اردیبهشت ماه جلالی سخن گفته است و حال و هوای شیراز نیز در اردیبهشت با غزلهای عاشقانه سعدی و گلستان و بوستان او همداستان است.

اما در مورد انتخاب روزی به نام حافظ اجماع کلی نبود، اما به هر حال ما نمی‌توانستیم در فصل بهار دو روز را به شاعران شیرازی اختصاص دهیم. فصل زمستان و تابستان هم آب و هوای شیراز چندان مطلوب نیست و به همین دلیل، این سه فصل کنار گذاشته شد و به پاییز فکر کردیم.

يادروز حافظ در روسيه بر پا شد

بررسي «حافظ در تحقيقات پژوهشگران ايراني»

هم‌زمان با بزرگداشت «روز حافظ» در 20مهرماه در ايران، همايش «حافظ در تحقيقات ايران و روسيه» در روسيه برپا شد.

به گزارش بخش ادب خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اين همايش با حضور حافظ‌ پژوهان و ايران‌شناسان ايراني و روسي، استادان، دانشجويان و علاقه‌مندان به حافظ و نيز با حضور دکتر دهشيري، معاون پژوهشي سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، در انستيتو شرق‌شناسي وابسته به آكادمي علوم روسيه در مسکو برگزار شد. شركت‌كنندگان در اين همايش، با تجليل از مقام شامخ حافظ شيرازي و جايگاه وي در ادبيات ايران و جهان، بيت‌هايي از شعرهاي حافظ را خواندند.

در اين همايش، دکتر ابراهيمي ترکمان،رايزن فرهنگي جمهوري اسلام ايران در مسکو، ضمن بررسي جايگاه حافظ در ذهن و زبان ايرانيان و جهانيان، بر ضرورت بازگشت به متون ادبيات کلاسيک جهان تأکيد کرد. او سپس با اشاره به علاقه شاعران بزرگ روسيه،پوشکين و تولستوي، و تأثيرپذيري آنان از شعرهاي حافظ شيرازي، گفت: دغدغه‌هاي انساني، صلح، دوستي و همدلي از ويژگي‌هاي مشترک ادبيات کلاسيک ايران و جهان است.

دومین روز همایش «همزمان و در زمان با حافظ»

در تاریخ نوزدهم مهرماه 1390 در مرکز فرهنگی شهرکتاب با همکاری دانشنامه فارس برگزار شد

نخستین روز همایش «هم‌زمان و در زمان با حافظ»

در تاریخ هجدهم مهرماه 1390در مرکز فرهنگی شهرکتاب با همکاری دانشنامه فارس برگزار شد