•  صفحه اصلي  •  دانشنامه  •  گالري  •  كتابخانه  •  وبلاگ  •
منو اصلی
home1.gif صفحه اصلی

contents.gif معرفي
· معرفي موسسه
· آشنايي با مدير موسسه
· وبلاگ مدير
user.gif کاربران
· لیست اعضا
· صفحه شخصی
· ارسال پيغام
· ارسال وبلاگ
docs.gif اخبار
· آرشیو اخبار
· موضوعات خبري
Untitled-2.gif كتابخانه
· معرفي كتاب
· دريافت فايل
encyclopedia.gif دانشنامه فارس
· ديباچه
· عناوين
gallery.gif گالري فارس
· عكس
· خوشنويسي
· نقاشي
favoritos.gif سعدي شناسي
· دفتر اول
· دفتر دوم
· دفتر سوم
· دفتر چهارم
· دفتر پنجم
· دفتر ششم
· دفتر هفتم
· دفتر هشتم
· دفتر نهم
· دفتر دهم
· دفتر يازدهم
· دفتر دوازدهم
· دفتر سيزدهم
· دفتر چهاردهم
· دفتر پانزدهم
· دفتر شانزدهم
· دفتر هفدهم
· دفتر هجدهم
· دفتر نوزدهم
· دفتر بیستم
· دفتر بیست و یکم
· دفتر بیست و دوم
info.gif اطلاعات
· جستجو در سایت
· آمار سایت
· نظرسنجی ها
· بهترینهای سایت
· پرسش و پاسخ
· معرفی به دوستان
· تماس با ما
web_links.gif سايت‌هاي مرتبط
· دانشگاه حافظ
· سعدي‌شناسي
· كوروش كمالي
وضعیت کاربران
در حال حاضر 0 مهمان و 0 کاربر در سایت حضور دارند .

خوش آمدید ، لطفا جهت عضویت در سایت فرم مخصوص عضویت را تکمیل نمائید .

ورود مدير
مديريت سايت
خروج مدير
نارنجستان قوام


 نارنجستان قوام كه آن را باغ قوام و بيرونى قوام نيز مى‏نامند، از بناهای تاریخی شیراز در محله قديمي بالا کفت است که هم اينک در قسمت شرقي انتهاي خیابان لطفعلی‌خان زند قرار دارد. نارنجستان از جمله بناهاى تاريخى دوران قاجاريه است كه در سال 1290ﻫ..ق على محمدخان قوام‏الملك دوم شروع به ساخت آن كرد و در سال 1305ﻫ..ق توسط فرزندش محمدرضا خان قوام‏الملك بناى آن به پايان رسيد. اين باغ كه محل حكومت قوام الملك بوده، به دليل  درخت‏هاى  نارنج  فراوانى  كه در آن  كاشته  شده  به«نارنجستان» معروف است. مساحت نارنجستان 3085 متر مربع است و در سه ضلع شمالي، شرقي و جنوبي داراي ساختمان است. در ضلع جنوبي كه مشرف به خيابان است، هشتي ورودي زيبايي قرار دارد كه محور اصلي باغ و عمارت است. اين ورودي در نماي خارجي با سردري آجري تزيين شده است و كتيبه سنگي سرخ فام آن تاريخ احداث بنا را 1305 نشان مي‏دهد. حجاري‏هاي دو سوي درگاه ورودي نقش دو سرباز قاجاري را به نمايش گذارده‏اند. ديوار گچبري شدة ايوان‏ها به وسيله ازاره‏اي سنگي از سطح كه با قطعات كاشي سفيد و‌ آبي مفروش است جدا مي‏شود. از مجموعه اين فضا به عنوان ديوان‏خانه حكومتي و فضاي انتظار و نيز محل استقرار خدمه استفاده مي‏شده است. در دو طرف دالان ورودي يك راهرو و چند اتاق ساخته شده است. در وسط حياط آب‏نمايي است كه دو طرف آن دو باغچه گلكاري شده قرار دارد و درختان نارنج و نخل و سرو، دو سوي محور مياني را احاطه كرده است. در انتهاي مسير، حوضي پرآب، در پيشگاه ساختمان شمالي قرار دارد به طوري كه از روبه‏رو نماي ايوان و عمارت در آن منعكس مي‏شود. ساختمان شمالى كه عمارت اصلى و مهم نارنجستان و محل پذيرايى از ميهمانان حكومتى بوده است، از  نظر هنرى بسيار حايز اهميت است. گچبرى، آيينه كارى، نقاشى، كاشيكارى، آجركارى و منبت كارى‏هاى آن در نوع خود بى‏نظير است.

عمارت فوق داراى سه طبقه است كه يك طبقه آن در زيرزمين ساخته شده است و طبقه دوم نزديك به دو متر از سطح زمين بلندتر است. در وسط، تالار وسيعى قرار دارد كه دو ستون سنگى يك‏پارچه و بلند درجلو آن ساخته شده. در قسمت شمالى   تالار ،   شاه ‏نشينى  ديده مى‏شود كه تمامى ديوارها و سقف آن آيينه‏كارى و نقاشى شده و كف اتاق از سنگ‏هاى مرمر مفروش گشته است.در دو طرف تالار راهرويى است كه به وسيله پلكانى به طبقه سوم متصل مى‏شود. در دو طرف راهرو، دو تالار ساخته شده و در پشت آنها ايوان و چند اتاق قرار گرفته است. بدنه و سقف تمام اتاق‏ها گچبرى و نقاشى شده است. در طبقه مذكور نيز دو اتاق وجود دارد كه نقاشى‏هاى نفيسى بر تيرك‏هاى چوبى آن که در زبان محلي “مرجوک” خوانده مي شود،  ترسيم شده است.

ازاره تالارها از سنگ مرمر پوشيده شده و همه  درها از  چوب گردو  ساخته شده و  منبت كارى و  خاتم‏كارى شده‏اند. در حواشي سقف ها و برخي از ديوارها کاغذ ديواري و عکس هاي رنگي به کار رفته است که در آن دوره از اروپا به ايران آورده اند.در پيشانى عمارت سه مجلس كاشى‏كارى ديده مى‏شود كه نقش وسط آن دو شير را نشان مى‏دهد كه صفحه‏اى را در دست دارند و بر روى  آن  عبارت: «نصر من اللّه  و فتح  قريب» نوشته شده و دو فرشته آن را از بالا گرفته‏اند. دو مجلس كه در طرفين تصوير شده‏اند، پلنگى را نشان مى‏دهد كه آهويى را شكار كرده و در حال دريدن آن است. زمينه نقاشى‏ها با خطهاى اسليمى تزيين شده‏اند.

 نقاشي هاي سقف ايوان بزرگ و بيشتر اتاق ها به وسيله لطفعلي خان صورتگر، نقاش برجسته آن دوران انجام شده است. بيرونى قوام يا نارنجستان به وسيله تونلى به اندرونى (  خانه زينت الملوك) متصل مى‏شده است. نارنجستان که مدت ها محل اقامت خاندان قوام بود،  در دهه 40 از سوي ابراهيم قوام به دانشگاه شیراز واگذار شد و مدت‌ها دفتر مؤسسۀ آسیایی دانشگاه شیراز به سرپرستی آرتور آبراهام پوپ، ایران‌شناس آمریکایی بود. پوپ نيز با به نمايش گذاردن اشيا و عتيقه‏جاتى كه در سفرهاى پژوهشى خود از سراسر ايران گرد آورده بود، آن را به موزه نارنجستان قوام تبديل كرد. نارنجستان پس از انقلاب اسلامى مورد مرمت قرار گرفت و مدتى نيز به عنوان دانشكده هنر و معمارى دانشگاه شيراز مورد استفاده قرار گرفت و هم‌اینک به عنوان موزه مورد  بازدید گردشگران قرارمی‌گیرد.  نارنجستان قوام در ارديبهشت ماه 1354 با شماره 1073 در فهرست آثار ملى ايران به ثبت رسيده است.

منابع: آثار عجم، فرصت‏الدوله شيرازى، انتشارات بامداد، 1362، ص 508 / اقليم پارس، سيد محمدتقى مصطفوى، نشر تابان، تهران، 1364، ص 72 / باغ‏هاى تاريخى شيراز، عليرضا آريان‏پور، فرهنگسرا، تهران، 1365، ص 275 / بناهاى تاريخى و آثار هنرى جلگه شيراز، على‏نقى بهروزى، انتشارات اداره كل فرهنگ و هنر استان فارس، 1349، ص 243 / پژوهشى در شناخت باغ‏هاى ايران و باغ‌های تاریخی شیراز، علیرضا آریان‌پور، فرهنگسرا، تهران، 1365 / دايرة المعارف فارسى، غلامحسين مصاحب، شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، 1356، ج 2، ص 2987 / شيراز شهر جاويدان، على سامى، انتشارات نويد شيراز، 1363، ص 598 / مراكز فرهنگى فارس، مركز انفورماتيك و مطالعات توسعه، سازمان برنامه و بودجه استان فارس، 1372، ج 1، ص 161 / معمارى ايران (دوره اسلامى)، به كوشش محمديوسف كيانى، جهاد دانشگاهى، تهران 1366، ج 2، ص 239.
كوروش كمالي سروستاني






[ بازگشت ]

دانشنامه آثار تاريخي

کپی رایت © توسط دانشنامه فارس - (894 مشاهده)

وب سایت دانشنامه فارس
راه اندازی شده در سال ٬۱۳۸۵ کلیه حقوق این سایت محفوظ و متعلق به موسسه دانشنامه فارس می باشد.
طراحی و راه اندازی سایت توسط محمد حسن اشک زری